دنیایی از همه چیز

بیماری جذام (Leprosy)

در بین‌ بیماری‌های‌ باستانی‌، یکی‌ از قدیمی‌ترین‌ و معروفترین‌ آنها، بیماری‌ جذام‌ است‌ که‌ عامه‌ مردم‌ ایران‌ به‌ آن‌ «خوره‌» می‌گویند.
جذام در طی هزاران سال ترس و وحشت را در انسانها ایجاد کرده و یک بیماری شناخته شده در تمدن های چین ، مصر و هندوستان بوده است . تعداد افرادی که در طی هزاران سال از ناتوانی های جسمی و تغییر شکلهای غیرقابل علاج آن رنج برده اند غیر قابل محاسبه است . از زمانهای دور ، جذام توسط جامعه بعنوان یک بیماری لاعلاج و ناقص کننده و مسری قلمداد می شده است . این مسائل منجر به عکس العمل های شدیدی از سوی جامعه می شده و افراد مبتلا به بیماری بیشتر از خود بیماری ، از این عکس العملها ترس داشتند .
منشا این‌ بیماری‌ را می‌توان‌ با پیدایش‌ انسان‌های‌ اولیه‌ هم‌ زمان‌ دانست‌. به‌ دشواری‌ می‌توان‌ مبدا بیماری‌ جذام‌ را مشخص کرد. اولین نمونه های جذام ، در مناطقی از جمله هند و مصر دیده شد و تا مدتها تصور می شد که این بیماری ارثی ، عذابی از جانب خداوند است. چینی‌ها از ۵۰۰ سال‌ قبل‌ از میلاد مسیح‌ این‌ بیماری‌ را می‌شناختند. این‌ بیماری‌ ۱۳۵۰ سال‌ قبل‌ از میلاد مسیح‌ شرح‌ داده‌ شد که‌ قدیمی‌ترین‌ توصیف‌ این‌ بیماری‌ به‌ شمار می‌رود.
جذام‌ اولین‌ بیماری‌ عفونی‌ در بشر است‌ و جالب‌ اینکه‌ آثار این‌ بیماری‌ در اجساد مومیایی‌ دیده‌ شده‌ است‌ و در کتاب‌ انجیل‌ نیز به‌ این‌ بیماری‌ اشاره‌ شده‌ است‌.
علت‌ گسترش‌ چشمگیر بیماری‌ جذام‌ در اروپا طی‌ قرون‌ وسطی‌، جنگ‌های‌ صلیبی‌ بوده‌ و قرن‌ ۱۳ میلادی‌ نقطه‌ اوج‌ کشتار این‌ بیماری‌ بود و در قرن‌ شانزدهم‌، جذام‌ به‌ کل‌ از فهرست‌ بیماری‌های‌ مزمن‌ اروپای‌ مرکزی‌ حذف‌ شد. هر ساله‌ ۵۰۰ هزار نفر، به‌ این‌ بیماری‌ خطرناک‌ مبتلا می‌شوند.

سل یا توبرکولوزیس (Tuberculosis)

سِلّ یا خورِشی یک بیماری واگیردار است. این بیماری یک‌ عفونت‌ باکتریایی‌ مسری‌ حاد یا مزمن است‌ که‌ بطور اولیه‌ ریه‌ها را درگیر می‌کند ولی‌ ممکن‌ است‌ به‌ سایر اعضا گسترش‌ یابد. سل‌ دوران‌ کودکی‌ ، معمولا محدود به‌ قسمت‌ میانی‌ ریه‌ها است‌ ولی‌ ممکن‌ است‌ گسترش‌ یافته‌، مننژیت‌ ایجاد کند. سل‌ در بزرگسالان‌ معمولا کلیه‌ و ریه‌ها را درگیر می‌کند. سل‌ زمانی‌ تحت‌ کنترل‌ بود ولی‌ عمدتا به‌ خاطر ایدز ، فقر و سوءمصرف‌ الکل‌ و سایر داروها مجددا ظهور کرده‌ است‌. باکتری این بیماری میکوباکتریوم توبرکلوزیس یا باکتری کخ نام دارد زیرا که در سال ۱۸۸۲ (میلادی) پرفسور رابرت کخ دانشمند آلمانی آن را کشف کرد.
 این باکتریها ، هوازی بوده ، بدون اسپور ، بی‌حرکت و میله‌ای شکل هستند. اکثر گونه‌های بیماریزا به علت مقاوم اسید بودن تمیز داده می‌شوند در حالی که بسیاری از گونه‌های ساپروفیت گرم مثبت هستند. گرچه گونه‌های زیادی از میکوباکتریوم در خاک به سر می‌برند دو گونه مهم بیماریزا در انسان عبارت است از: مایکو باکتریوم توبرکلوزیس که عامل بیماری سل است و میکوباکتریوم لپرا که عامل بیماری جذام است.
نوعی از این بیماری که به سل گاوی موسوم است ،میان انسان و چهارپایان مشترک است. در زبان پهلوی به این بیماری xwarišnih می‌‌گفتند که برابر با بیماری‌ای بود که سبب تحلیل رفتن آدمی می‌‌شود.
این بیماری در کشورهای جهان سوم از معضلات بهداشتی است و در مناطقی از کشور ما نیز شیوع آن کم نیست و برنامه مبارزه مناسبی را می‌طلبد.

سرطان (Cancer)

سرطان (به پارسی سره: چَنگار) یعنی رشد، تکثیر و گاهی انتشار غیر طبیعی سلول‌های بدن.
بدن انسان از میلیونها میلیون سلول تشکیل شده است که در کنار هم، بافتهایی مانند ماهیچه ها، استخوان و پوست را می‌‌سازند. بیشتر سلول ‌های طبیعی بدن در پاسخ به تحریکاتی که از داخل و خارج بدن به آنها وارد می‌‌شود، رشد و تولید مثل می‌کنند و در نهایت می‌‌میرند. اگر این فرآیند در مسیر تعادل و صحیح خود اتفاق بیفتد، بدن سالم می‌‌ماند و عملکرد طبیعی خود را حفظ می‌‌کند. اما مشکلات، زمانی شروع می‌‌شود که برخی از ژن‌های یک یاخته طبیعی دچار جهش شده و سلول به یک سلول سرطانی تبدیل شود. سرطان یک بیماری صد در صد ژنتیکی است.ولی صد در صد ارثی نیست و میتواند اکتسابی باشد.
در سرطان سلول‌ها توانایی تقسیم و رشد عادی خود را از دست می ‌دهند و این موضوع منجر به تسخیر، تخریب و فاسد شدن بافت‌ های سالم می ‌شود. از اجتماع این سلول‌ های سرطانی و تخریب سلول ‌های بافت ‌های سالم توده ‌ای به نام تومور ایجاد می‌شود. اگر تومور به لایه‌‌ای محدود ختم شود و به سایر بافت‌ ها و ارگانها سرایت نکند تومور خوش ‌خیم (غیرسرطانی‌) است و اگر تومور گسترده شده یا به طور بالقوه قابلیت پخش شدن و احاطه کردن سایر بافتها و ارگانها را داشته باشد بدخیم یا سرطانی نامیده می‌شود. برخی از شکل های سرطان متاستاز (Metastasize) می‌کنند به این معنی که خصوصیت تهاجمی پیدا کرده و به سایر بافت ‌های بدن، عمدتا از طریق خون و لنف، سرایت می‌کنند و تومورهای جدیدی را ایجاد می‌کنند.

سرطان بیضه (Testicular Cancer)

سرطان بیضه در مقایسه با دیگر سرطان ‌های مختص مردان مانند سرطان پروستات نادر است. این سرطان مثل تمام سرطان ها، در اینجا هم رشد غیرطبیعی سلول های بیضه را دارد که باعث ایجاد بدخیمی در بیضه می شود. تومورهای بیضه نسبتا غیرشایع هستند و فقط 1 تا 2درصد تومورهای بدخیم مردان را تشکیل می دهند. با اینکه این تومورها شیوع زیادی ندارند، ولی به علت گرفتار کردن مردان جوان اهمیت پیدا می کنند. به طوری که تومور بیضه در مردان در سنین 25 تا 34 سالگی، شایع ترین تومور است. سرطان بیضه در سمت راست کمی شایع تر از سمت چپ است و در 1 تا 2درصد موارد دوطرفه است.
از آنجائی که سرطان بیضه در یک عضو خارجی اتفاق می‌افتد، می‌توان آن را با کشف بزرگ‌شدن بیضه طی بررسی معمول بیضه ‌ها تشخیص داد. با تشخیص بموقع و درمان سریع، می‌توان به بهبود آن امیدوار بود.

سرطان پوست (Skin Cancer)

سرطان پوست (رشد غیر طبیعی سلول ‌های پوستی) معمولاً در بخش‌هایی از پوست ظاهر می‌شود که در معرض تابش اشعه خورشیدند٬ اما امکان ظهور آن در قسمت‌های دیگر بدن نیز وجود دارد.
سرطان پوست، بیماریی است که سلولهای سرطانی (بدخیم) در لایه های بیرونی پوست بوجود می‌آیند. پوست، بدن شما را در مقابل گرما، نور، عفونت و جراحت محفوظ نگه می‌دارد. پوست همچنین آب، چربی و ویتامین D را در بدن ذخیره می‌کند. پوست دارای لایه‌های اصلی متعدد و انواع مختلفی از سلولها می‌باشد. لایه فوقانی پوست، اپیدرم نامیده می‌شود که حاوی 3 نوع سلول است: سلولهای پهن فلس مانند روی سطح پوست که سلولهای فلسی نام دارند،سلولهای گرد که سلولهای پایه نامیده می‌شوند و سلولهایی که ملانوسیت نام دارند و رنگ پوست شما را تعیین می‌کنند.

سلولهای پایه و سلولهای فلسی
انواع مختلفی از سرطانها در پوست شما می‌تواند ایجاد شود. عمومی ترین سرطانها، سرطان سلولهای پایه یا سرطان سلولهای فلسی است. سرطان پوست در کسانی که پوست روشن دارند و مدت زیادی در آفتاب سپری می‌کنند، شایعتر است. سرطان پوست می‌تواند در هر جایی از بدن ایجاد شود، اما در مکانهایی که بیشتر در معرض نور خورشید است مانند صورت، گردن، دستها و بازوها رایجتر است.

سرطان پروستات (Prostate Cancer)

سرطان پروستات عبارت است از وجود سلولهای سرطانی در پروستات که به علت افزایش آندروژن و غدد فوق کلیوی بوده و باعث انسداد در دستگاه ادراری می‌شود.

علت سرطان پروستات
علت آن دقیقا مشخص نیست. اما زمینه ژنتیکی (سیاه پوستان آمریکا بیشتر مبتلا می‌شوند)، عوامل هورمونی (شانس بروز سرطان پروستات با گذشت سن بالا می‌رود و ممکن است به علت تغییرات هورمونی حاصله نظیر کم شدن مقدار آندرسترون و یا افزایش مقادیر سرمی استروژن و استرادیول باشد)، رژیم غذایی (مصرف زیاد چربی با ایجاد تغییر در متابولیسم کلسترول و استروئید، شانس بروز سرطان را افزایش می‌دهد.

مصرف سبزیجات یا رنگدانه‌های سبز و زرد یک اثر حفاظتی از بروز سرطان پروستات دارد)، عوامل شیمیایی سرطان زا (تماس با عوامل شغلی و محیطی شانس بروز سرطان را بیشتر می‌کند، شغلهایی که شانس بروز سرطان را بیشتر می‌کنند شامل کارگرانی که با کودها، بافتنیها و لاستیک سر و کار دارند، تماس با بطری‌های حاوی کادمیوم و ویروس‌ها (با مشاهده ویروس در بافت سرطانی پروستات توسط میکروسکوپ الکترونی) را در بروز سرطان پروستات موثر می‌دانند.

سرطان خون یا لوسمی (Leukemia Cancer)

سرطان لوسمی یا لوکمی Leukemia ریشه در زبان لاتین به معنای "خون سفید" دارد و فرآیند تکثیر، خونسازی و ایمنی طبیعی بدن را مختل می ‌کند. اجتماع این یاخته های سرطانی در خارج از مغز استخوان، موجب تشکیل توده هایی در اندامهای حیاتی بدن نظیر مغز و یا بزرگ شدن غده های لنفاوی، طحال، کبد و ناهنجاری عملکرد اندامهای حیاتی بدن می شوند. لوسمی شایع ترین سرطان اطفال در جهان است. ‎لوسمی براساس طیف، شدت و سرعت پیشرفت روند بیماری به دو دسته حاد (Acute) و مزمن (Chronic) تعریف می شود.

۱- لوسمی حاد : رشد سریع همراه با تعداد زیادی گویچه‌ های سفید نارس است و مدت فاصله زمانی بین شروع بیماری و گسترش دامنه آن بسیار کوتاه است.
۲- لوسمی مزمن : رشد آهسته همراه با تعداد بیشتری یاخته های سرطانی بالغ تر است و مدت زمان طولانی تا بروز علائم بالینی آن دارد. لوسمی نیز با توجه به نوع یاخته موجود در بافت مغز استخوان که دچار تراریختی و سرطان شده است تعریف می شود و اشکال مختلفی از این نوع سرطان وجود دارد که هر کدام نشانه ها و عوارض خاص خود را دارند. لوسمی بر اساس نوع گویچه سفید خون که دچار تراریختگی و سرطان شده به دو دسته تقسیم می شود:

سرطان سینه-پستان (Breast Cancer)

سرطان سینه یکی از سرطانهای شایع است. طبق محاسبات انستیتو ملی سرطان ایالات متحده آمریکا، از هر هشت زن یک نفر در زندگی خود مبتلا به سرطان پستان می‌شود. این سرطان در صورتی که به موقع تشخیص داده‌شود به راحتی قابل درمان است.

در صورت متمرکز بودن بافت سرطانی معمولاً از ترکیبی از عمل جراحی (لامپکتومی)، شیمی درمانی، و رادیوتراپی استفاده می‌گردد. ماموگرافی نیز در تشخیص این بیماری نقش محوری دارد.

نماد بین‌المللی آگاهی بخشی درباره سرطان پستان، روبان صورتی است.

اتیولوژی
سرطان سینه یک بیماری هتروژن میباشد که یک علت مشخص برای آن در نظر گرفته نمیشود.
سرطانهای پستان از سلولهای پوشاننده لبول‌های پستان و مجاری تخلیه کننده منشاء می‌گیرند، سلولهای سرطانی که محدود به لبولها و مجاری باشند را اصطلاحاً درجا (in situ) یا غیرتهاجمی می‌نامند. آنها را همچنین به نام پیش سرطانی (Pre-cancers) نیز می‌گویند، زیرا این سلولها قادر به انتشار به سایر قسمتهای بدن نمی‌باشند. یک سرطان تهاجمی پستان، به سرطانی گفته میشود که سلولهای آن قادر به خروج از مجاری و لبولها بوده و به بافت پستانی اطراف منتشر می‌گردند.

سرطان استخوان (Bone Cancer)

سرطان استخوان از سنین شیرخوارگی تا سالمندی می تواند ایجاد شود و سبب فلج عضو و یا مرگ فرد مبتلا شود . سرطان استخوان به سارکوم Sarcome نیز شهرت دارد و در تمام دنیا شایع است . سرطانهای دیگر بدن از جمله سرطان پستان ، ریه ، پروستات ، تیروئید و کلیه ها نیز قادرند به استخوانها منتقل شده و آن را تخریب کنند.

علت ایجاد سرطان استخوان

اختلالات ژنتیکی و تغییراتی که در قسمت های خاصی از هسته سلولی صورت می گیرد باعث تبدیل پروتئین های غیرفعالی به نام پروتوانکوژن به نوع فعال آن به نام انکوژن ها می شود. انکوژن ها پروتئین هایی را در سلول تولید می کنند که نظم کنترل شده تکثیر سلولی را تحت تاثیر قرار داده و باعث ازدیاد سلولی و تکثیر بیش از حد آنها در بدن می شوند که به آنها تومور استخوانی می گویند. اینکه چه عواملی باعث این اختلالات ژنتیکی می شوند هنوز به خوبی مشخص نشده است. برخی عوامل محیطی مانند تابش اشعه های یونیزان و برخی مواد شیمیایی و همچنین برخی از ویروس ها در این امر مقصر شناخته شده اند.

تب مالت (Brucellosis)

بیماری تب مالت یا بروسلوز به عنوان یکی از مهم‌ترین بیماری‌های مشترک انسان و دام محسوب می‌گردد. بروسلوز اولین بار توسط دکتر” بروس ” و در سال ۱۸۸۷‬ از طحال سربازان انگلیسی که در جزیره مالت فوت کرده بودند ، جدا شد و از همین رو آنرا تب مالت خواندند. باکتری بروسلا که ایجاد کننده بیماری است، طیف وسیعی از پستانداران اهلی و وحشی را مبتلا می‌سازد. این بیماری به علت ایجاد سقط جنین در دام، کاهش تولید شیر، عقیمی و نازایی دام‌های مبتلا و همچنین به علت ابتلای انسان به بیماری تب مالت، همواره از دو بعد اقتصادی و بهداشتی مورد توجه قرار می‌گیرد.این بیماری از حیوانات به انسان انتقال پیدا می کند.
میکروب سه گانه این بیماری عبارتند از : بروسلآ بورتوس ،بروسلا تنسیس ،بروسلا سویس.
مخزن طبیعی بروسلوز در حیوانات اهلی به خصوص گاو ، بز ، گوسفند و خوک است. این بیماری در اثر تماس با مواد بیولوژی آلوده حیوانات مانند خون ، ادرار ، ترشحات جنینی و بافتها از راه خوراکی و یا استنشاق انتقال پیدا می‌کند. این‌ بیماری‌ از انسان‌ به‌ انسان‌ مسری‌ نیست‌. این‌ عفونت‌ باکتریایی‌ اعضای‌ خون‌ساز بدن‌، از جمله‌ مغز استخوان‌، گره‌های‌ لنفاوی‌، کبد و طحال‌ را متأثر می‌سازد. بیماری‌ در مردان‌ 60-20 ساله‌ شایعتر است‌. دوره‌ نهفتگی‌ بیماری‌ ممکن‌ است‌ ۵ تا ۶۰ روز یا حتی‌ تا چندین‌ ماه‌ باشد. بیماری‌ یک‌ نوع‌ حاد و یک‌ نوع‌ مزمن‌ دارد.